ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆ – ಕನ್ನಡತನದ ಮಿತಿಗಳು

(ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದ ೨೦೧೧ರ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಬರೆದ ಲೇಖನ)
‘ಕನ್ನಡ ಎಂಬುದೊಂದು ಅಸ್ಮಿತೆ. ಕನ್ನಡ ಎಂಬುದೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಕನ್ನಡತನವೆಂಬುದು ಒಂದು ನಾಡಿನ ಬದುಕಿನ ಕ್ರಮ.’ – ಹೀಗೆಲ್ಲಾ ನಾವು ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾದ ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡತನವು ಯಾವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸುವ, ಆ ಮೂಲಕ ನಾವಾಡುವ ಮಾತಿಗೂ ನಮ್ಮದೇ ಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಅಂತರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಸಹ ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೇ ಆಗಬೇಕು. ಹಾಗಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದಾರಿಯ ಒಳಗಿನ ಕೃತ್ರಿಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.
ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂಬ ಆಧುನಿಕ ಭೂತ
ಸಿನಿಮಾ ಎಂಬುದು ಆರಂಭವಾದಾಗ ಇದ್ದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಜಾಗತಿಕ ಮನರಂಜನಾ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು ಕಳೆದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇತಿಹಾಸ. ಆದರೆ ಆ ಸಿನಿಮಾ ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡದ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಈಗಿನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದುದು ಬಹುಮುಖಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನ ಏಕತ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಪ್ರಣೀತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೇ ತಂದಿತ್ತ ದುರಂತ. ಕನ್ನಡದ ಜನಮಾನಸಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಅಸ್ಮಿತೆಗಳಿದ್ದವು. ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಮಾಣಿಕೃತ ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯ ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿಟ್ಟು, ಇಂದು ನಾವು ನಮ್ಮಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಏಕರೂಪಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡೆವಲ್ಲಾ, ಇದು ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆಕ್ರಮಣ. ಭಾಷೆಗಳ ಒಳಗಣ ಸೊಗಡುಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಳಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತೀ ಸೊಗಡಿಗೆ ಇದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಇಂದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಭಾಷಾಕ್ರಮಣದ ಜೊತೆಗೆ ಸಿನಿಮಾ ಎಂಬ ತಂತ್ರಭಾಷೆಯನ್ನು ನಾವು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದೆವೆಯೇ ಅಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದು ಬರೀ ಹಳವಂಡಗಳೇ!
ಕಿರುತೆರೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವರೂಪಿ
ಸಿನಿಮಾ ಎಂಬುದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಹೆಮ್ಮರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಿರುತೆರೆ. ಮೂಲತಃ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಲು ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ಇಂದು ಆ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ದೂರ ಸರಿದು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯಷ್ಟೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸಹ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಾ ಇದ್ದೇವೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಯಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದು ಹನ್ನೆರಡು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಗಳು ಇರುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಾವು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಂದ ಅನೇಕರ ಉದರಂಭರಣ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಲೇ ಇವೇ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲೆ ಹೇರುತ್ತಾ ಇರುವ ಹೊಸ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ. ಈ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಭಾಷೆಗೆ ಆಗಿರುವ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಾವು ಗುರುತಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಈಚೆಗಿನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಚಿತ್ರನಟನೊಬ್ಬ ಪತಿಪೀಡಕನಾಗಿದ್ದನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ದಿನದ ೨೪ಗಂಟೆಯೂ ಎಡಬಿಡದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲೆ ಸುದ್ದಿಯೊಂದನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಹ ‘ಹ್ಯಾಮರ್’ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಒಳಗಿನ ವಿವರವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಯಿತು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದೇ ನಟನನ್ನ ದೇವರು ಎಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದ ಮಾಧ್ಯಮವೇ ಈಗ ಆತನನ್ನು ಖಳನಾಯಕ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆ ನಟ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪನ್ನು ಈ ನಾಡು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ವಿಷಯದ ಚರ್ಚೆಯ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಂಘ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಂತಹ ನಿಲುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಇವೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು. ನಂತರ ಇವೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹೇರಿದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಅದೇ ಸಂಘವು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸಿದ್ದನ್ನು ಸಹ ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ.
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಈಗ ಮತ್ತೆ ನೆನೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹೇಗೆ ಒಂದು ಸರ್ವಾತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೂಗಿನ ನೇರಕ್ಕೆ ರೂಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ನೋಮ್ ಚಾಮ್‌ಸ್ಕಿ ತನ್ನ ‘ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕನ್‌ಸೆಂಟ್’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿಯೇ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಮೇರಿಕಾದಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸಲು ವಿಭಿನ್ನ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಹೇಗೆ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಹಿತ ಆತ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆದುದಕ್ಕೆ ‘ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆ’ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರಚಾರ, ರಾಮ್‌ದೇವ್ ತರಹದ ಕಾವಿಧಾರಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಮೂಡಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಕರಣದ ವೈಭವೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇದೆಲ್ಲವೂ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್ ಪಲ್ಲಟ ಉಂಟು ಮಾಡದಂತಹವು. ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದಾದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಇವೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಗಿನ ನೇರಕ್ಕೆ ನಿರೂಪಿಸಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಮುಂಬೈನ ಮೇಲೆ ಉಗ್ರರ ದಾಳಿಯಾದಾಗ ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹಾಗೂ ಐಪಿಎಲ್‌ನಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಟನ್ನು ‘ಯುದ್ಧ’ ಎಂಬಂತೆ ಇವೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ನಾವು ನೆನೆಯಬಹುದು. ಒಂದೆಡೆಗೆ ಶಾಂತಿದೂತರು ಎಂಬ ನಿಲುವು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಲೇ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಇವೇ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಯುದ್ಧ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ರೂಢಿಸ ಹೊರಡುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ವೈರುಧ್ಯ.
ಇಂತಹ ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಗಳ ಪೈಪೋಟಿಯ ನಡುವೆ ಕನ್ನಡ ಎಂಬ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಆಕ್ರಮಣ ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯದು. ಸುದ್ದಿವಾಚಕರು ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಿಂದ ಇಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗಿರುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕಾಣುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾಕ್ಯ ರಚನೆಯ ಓದಿನ ಕ್ರಮದಿಂದ ಬಿಡುಬೀಸಾದ ಮಾತಿನ ಕ್ರಮ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸುದ್ದಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ತೂಕವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಸುದ್ದಿಯೊಂದರಿಂದ ದೊರೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಗಿಂತ ರಂಜನೆಯ ಅಂಶಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಹಿತಿ, ಸಂಪರ್ಕ, ರಂಜನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಧಾನ ಮೂರು ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಮಾಧ್ಯಮವು ಕೇವಲ ರಂಜನೆಯೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗುವಂತೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸಮಾಜವು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ರಮವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸುದ್ದಿಯೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನ ನೋಡುವ, ಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
ಧಾರಾವಾಹಿ ದುನಿಯಾ
ಇನ್ನು ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರುವ ಕಥಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಿಕ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕತೆಗಿಂತ ಆ ದಿನ ನೋಡುಗನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ರೋಚಕತೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಧಾರಾವಾಹಿಗೆ ಆತ್ಮವಾದ ಕತೆ ಗೌಣವಾಗಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲ ತಿರುವು ಮತ್ತು ಬೆರಗಿನಲಂಕಾರವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದು ಕಥನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವವರು ಆ ಕತೆಯ ಹೂರಣಕ್ಕಿಂತ ಆವರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಮನಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದೂ ಕೂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಣೀತ ಸೂತ್ರದನ್ವಯ ಆಗಿರುವ ಬದಲಾವಣೆ. ಒಂದು ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೇ ರೂಪಿಸಿದ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದು ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತಾನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಾತ್ರದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮೈವಳಿಕೆಗಳು ಕೃತ್ರಿಮತೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಯೋಮಾನದ ಹೆಣ್ಣು ಪಾತ್ರಗಳೂ ಸಹ ಈಗಷ್ಟೇ ಬ್ಯೂಟಿಪಾರ್ಲರ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಆ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೊರ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರದ ವಿವರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಖಭಾವ ಮತ್ತು ನಟನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ರಸೋತ್ಪತ್ತಿ ಎನ್ನುವುದು ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂದು ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕರು ಕಲಾವಿದರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಣ್ಣಬಳಿದುಕೊಂಡ ಜೀವಗಳ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಜನ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಭಾಷೆಯೂ ಸಹ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ದಾರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಇಡಿಯಾಗಿ ಜನಮನವನ್ನು ಕೃತ್ರಿಮಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಇರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಸಿರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬ ನಟನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಪಾಠವನ್ನು ಸಹ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟವರಂತೆ, ವಾಕ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಾತಾಡುವ ಕಲಾವಿದರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೈನಿಕ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಾಗಿ ೬೫ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬರುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಮಾತ್ರ ಮೂಲ ಕನ್ನಡ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉಳಿದವು ಇನ್ಯಾವುದೋ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಎರವಲು ತಂದ ಕಥಾಹಂದರಗಳು ಅಥವಾ ಪುನರವತರಣಿಕೆಗಳು. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಇಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಆದೀತೇ ಎಂಬುದೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಅನೇಕ. ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಇರುವವರು ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಯಾ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇರುವ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡಿಗರಿದ್ದರೂ ಆ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಿಂತ ಆಯಾ ವಾಹಿನಿಯ ಮಾಲೀಕನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ವಾಹಿನಿಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಇಂತಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರಗಳು ನಗಣ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಕನ್ನಡ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಆಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಿನಿಮಾ ಎಂಬ ನಾಯಕಮಣಿಗಳ ಜಗತ್ತು
ಇದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಸಿನಿಮಾ ಅಥವಾ ಹಿರಿತೆರೆಯ ಜನಪ್ರಿಯಧಾರೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಬ್ಬರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಇಂದು ಸಿನಿಮಾಗೆ ಕತೆಯೇ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಘಟನೆಯಿಂದ ಘಟನೆಗೆ ಎಂಬಂತೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಆ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿನ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ದುಃಖವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು.’ ಈ ಮಾತಿನ ಹೂರಣವು ಅದಾಗಲೇ ಕಿರುತೆರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಡಿದ ವಿವರಗಳಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಂತಹ ಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಇಂದು ನೋಡುಗನನ್ನು ಆ ನಿಮಿಷದ ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುವ ಸರ್ಕಸ್ ಬೇಡವೆಂದು ಬಹುತೇಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಪುನರವತರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸೃಜನಶೀಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡಿದೆ. ಇಂದು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಮಹಾಪೂರವೇ ಇದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ವೇದಿಕೆಯೇ ದೊರಕುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಚ್ಚಳ ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮಾತ್ರ ‘ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರರಿಲ್ಲ, ಕತೆ ಇಲ್ಲ’ ಎಂದು ಅಸಡ್ಡಾಳ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾ ಇದ್ದೇವೆ.
ಇದರೊಂದಿಗೆ ಈ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವೂ ಸಹ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕೈದು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಾಯಕರನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಅನ್ನ ಹುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ನಾಯಕನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೇ ಸಿನಿಮಾದ ಮೂಲ ಬಂಡವಾಳ ಎಂಬಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ ತಾನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾಯಕನ ಆಯ್ಕೆಯೇ ನಿರ್ಮಾಪಕನ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಆಗಿರುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನಾಯಕನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಯಾ ನಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುವ, ಆತನ ವರ್ಚಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಥನ ರೂಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಯಕ ಮಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಠೋರ ಸತ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ನಾಯಕರು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಕತೆಗೆ ಅವರವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಗುಣವಿರುತ್ತದೆಯಷ್ಟೆ. ಇಂತಹ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲಬೇರನ್ನು ರೂಢಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಅದು ಆಯಾ ಸಿನಿಮಾದ ಮೊದಲರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದೇ ನಾಯಕನನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಕುರಿತ ಹಾಡಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಷ್ಟೆ.
ಇವುಗಳಾಚೆಗೆ ಇಂತಹ ಸಿನಿಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯದ ಸಾವು ಸಹ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ನಾಯಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಆ ಪಾತ್ರದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸುಪುಷ್ಟವಾಗಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಬಹುತೇಕ ಪೋಷಕ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಕೊರಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಮಾತಿಗೆ ಅಪವಾದಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ಗೌಣವೆನಿಸುವಷ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯ ದುರಂತ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂತಹ ಮೌಢ್ಯಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇರುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕನ್ನಡ ಜನಮಾನಸದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಿರೀಶರ ‘ಕನಸೆಂಬೋ ಕುದುರೆಯನೇರಿ’ಯಂತಹ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬಿರಾದರ್ ಅಂತಹ ಕಲಾವಿದ ಅಪರೂಪ ಎನಿಸುವ ನಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆನಂದಿಸಿ, ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿದ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ. ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಬಹುದು. ನಾಯಕ ಪ್ರಣೀತವಲ್ಲದ್ದು ಬಾಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಾವೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ್ದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿಲ್ಲ. ತಲುಪುತ್ತಾ ಇರುವುದು ನಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇವೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಡಿನ ಒಂದು ಬಣ ಇತರೆ ಭಾಷೆಯ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಾತಿನ ಮರುಲೇಪನ ಮಾಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನೂ ಆಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಇರುವವರ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ‘ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಕು’ ಹುಳುಕು ಹಿಡಿದಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕನ್ನಡ ನೋಡುಗ ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದಲೇ ಇತರೆ ಭಾಷೆಯ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ ಅನ್ನುತ್ತಾ ಇದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡವನ್ನು ತಳ್ಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ದೂರ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಖಾಯಿಲೆಯೊಂದನ್ನು ನಾವೇ ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ; ಈ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಪಿಡುಗಿನಿಂದಾಗಿ ನಾವು ತುಟಿಚಲನೆಗಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವ ಮಾತಿನ ಸರಣಿಯ ಕೃತ್ರಿಮತೆಯು ಅದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿ, ಭಾಷೆಯ ಅಂದವನ್ನೇ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಭಾಷೆಯ ವಾಕ್ಯ ರಚನಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಪ ವರ್ಗದ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದ ಮಾತನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ತುಟಿ ಚಲನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕನ್ನಡಿಗರಿಂದ ಆ ಮಾತಾಡಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಮಾತು ಕಟ್ಟುವ ಕ್ರಮ ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ ‘ಮೇ ತುಝೇ ಪ್ಯಾರ್ ಕರ್‌ತಾ ಹೂಂ’ ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು, ‘ಐ ಸ್ಲೆಪ್ಟ್ ವಿತ್ ಮೈ ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್ ಮಮ್ಮಿ!’ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನುಡಿಕಟ್ಟನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪವರ್ಗದ ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ. ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಪಿಡುಗು ಎಂತಹ ಅವಗಢ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದು ತಕ್ಷಣವೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನರಿಯದ ಜನ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಕನ್ನು ಬೈಯ್ಯಲೆಂಬಂತೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಬರಲಿ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಪಿಡುಗು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದು ಎಂದರೆ ತಾಯಿಬೇರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಹಾಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಇಂದು ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂಬುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷಾವಿನಾಶದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ದಾಟಿಸಬೇಕಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಬೇಕಿದೆ. ಕನ್ನಡ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಹಿತೆಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಪ್ರೀತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಿದೆ. ಲಾಭ ಎನ್ನುವುದು ವಾರಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಬರುವ ತೈಲಿಯಲ್ಲ ಅದು ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮ ಎಂಬುದರ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಮನಸ್ಸುಗಳೂ ಆಲೋಚಿಸಬೇಕಿದೆ.
– ಬಿ.ಸುರೇಶ
೨೩ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೧೧
ಬೆಂಗಳೂರು

ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ

ನಿರ್ಮಾಪಕ/ ನಿರ್ದೇಶಕ/ ನಾಟಕಕಾರ ಬಿ.ಸುರೇಶ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ

ಯಾವುದನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು? ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೇನು?
-೯ ವರ್ಷದ ಮಗುವಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ೯೦ ವರ್ಷದ ಮುದುಕರವರೆಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಳಗಿರುವ ಮಗುವಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಚಿತ್ರಗಳೇ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು. ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತ ಚಿತ್ರವೇ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಯಾವುವು ಇಲ್ಲ ಎಂದೇ ಹೆಳಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮುಗ್ಧತೆಯಿಂದ ಪ್ರೌಢತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗ ಚಿತ್ರಗಳು ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರೌಢತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆಯೋ ಆಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್‌ನ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚಿತ್ರ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳು ನಿಜವಾದ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿನಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳೂ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಳಿತು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿಯ ಟಾಮ್ & ಜೆರ್ರಿ, ಮಿಕ್ಕಿ ಮೌಸ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಭಾಷೆ (ಧ್ವನಿ) ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ ಲಭಿಸಿತು. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಯಾವುದೇ ಹಂಗಿಗೂ ಒಳಗಾಗದೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರೊಳಗೆ ಭಾಷೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಚೌಕಟ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ ನೆಲೆಯೂರುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಬದ್ಧತೆಯೇನು?
ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೇ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯಬೇಕೆಂಬ ಬದ್ಧತೆ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಿಗಿರಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಒಬ್ಬ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುತ್ತೇನೆಂದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷವಾಗಿರಬೇಕು. ಅವನಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನಂತಹ ಮುಗ್ಧತೆಯಿರಬೇಕು.
ಚಿತ್ರ ನೋಡುವ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಒಂದೆಡೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾತನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರು (ಪೆಡಗಾಗಿ) ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ೧೨ರಿಂದ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳು ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕಥಾ ಚಿತ್ರವನ್ನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ೧೨-೧೫ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಮಗುವಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮರಳಿ ತೊಡಗಿಸುವ ತಿರುವು ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಅವಧಿ ಇರುವಂತೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಹುಕಾಲ ಬಾಳುತ್ತವೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಇದೆಯಾ?
ಹೌದು. ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.
೧. ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತಯಾರದ ಚಿತ್ರ.
೨. ದೊಡ್ಡವರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಿತ್ರ.
೩. ಮಕ್ಕಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡವರಿಗಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರ.
ಈ ಮೂರು ಬಗೆಯವುಗಳಲ್ಲದೆ ಅದಾಗಲೇ ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಸಾಹಸಮಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ ಮೊದಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ನೀತಿ ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಚಿತ್ರಗಳೇ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳೆಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಈವರೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈಚೆಗೆ ಬಾಲನಟ ಮಾ. ಕಿಶನ್ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಸಹ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಎಂಬಂತೆಯೇ ಇತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಆ ಬಾಲಕನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಮುಗ್ಧತೆಗಿಂತ ಅವನ ಸುತ್ತ ಇದ್ದವರ ಹಿರಿತನವೇ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಿನಿಮಾ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಹಾಗಾದಾಗ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ತಯಾರಾಗಬಹುದು.

ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವೇ ಹೇಗೆ?
ಕಲೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತಿರಬೇಕು. ಮುಗ್ಧತೆಯಿಂದ – ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ. ಇದನ್ನು ನಾವು ಪಿಕಾಸೋ, ಡಾಲಿ ಮುಂತಾದ ಕಲಾವಿದರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ‘ಮರಳಿ ಮುಗ್ಧರಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾವಿದರಿಗೂ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಿರಂತರ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ವರೆಗೂ ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಬರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ದೊಡ್ಡ ಬೇಸರ. ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯೂ ಕೂಡ ಅಯ್ಯೋ ಪಾಪ ಎಂಬಂತೆ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ‘ಸಿ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ’ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬುದು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಿನಿಮಾ ತಯಾರಕನಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾದರೂ ಸಿಕ್ಕು ಆತ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಿ ಎಂಬ ಅನುಕಂಪ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಮುಂದೆಯಾದರೂ ಆ ತಯಾರಕ ಹೊಸ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ದೂರಲೋಚನೆಯಿಂದಲೂ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ನೀಡಿರಹುದು.

ಮಕ್ಕಳು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆಯೇನು?
ಮಕ್ಕಳು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾರಿಗೆ ಆದರೂ ಇಂತಹದ್ದೇ ಆದ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಇರಬೇಕೆಂದೆನಿಲ್ಲ. ಪಾತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರವರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅರಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಆಯ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರತಯಾರಕರಿಗೆ ತಾವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಪ್ಯಾಷನ್ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಬಹುಮುಖ್ಯ.

ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಳೆದ ಧೋರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು?
ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ೨೫ ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಈ ಸಬ್ಸಿಡಿಯಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಬರಲೇಬಾರದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ಆಲೋಚನೆ ಬಂದರೆ ಆತ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗ ಆ ಹಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಲು ನಿರ್ಮಾಪಕರು ರೆಡಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ೫ ಲಕ್ಷ ಲಾಭ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಳಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಲು ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದಾಗ ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ರಾಜೀ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅಸಡ್ಡಾಳ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ ಸಬ್ಸಿಡಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಆಮಿಷಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಬಾರದು. ಹಾಗೇ ಆದ ಕೂಡಲೇ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗಡಿಗಳ ಒಳಗೇ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಜಗತ್ತು ಗಡಿಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ. ಅಲ್ಲಿ ಹೀರೊ, ವಿಲನ್ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು. ಇಂತಹ ಆಮಿಷಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತುಂಬಾ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಇಂದು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿವಿಧ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವಿರಾ?
ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಘಟ್ಟಗಳು ಎಂದೇನಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕತೆ, ಚಿತ್ರಕತೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆ, ಚಿತ್ರೀಕರಣ, ಚಿತ್ರೀಕರಣಾ ನಂತರದ ಡಬ್ಬಿಂಗ್, ರಿರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್, ಸಂಕಲನ, ಮೊದಲ ಪ್ರತಿ ತೆಗೆಯುವುದು ವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳು ಯಾವ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಡಿದರೂ ಅದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಸೋಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಇಂತಹದ್ದೇ ಕಾರಣ ಅಂತ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಮುಗ್ದತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಹಾಗೂ ನಾವು ಭ್ರಷ್ಟರಾದದ್ದು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹೊತ್ತ ಕನಿಷ್ಟ ಐದಾರು ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರತೀವರ್ಷ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸರ್ಕಾರದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯಲು ತಯಾರದ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂಬುದು ಸಹ ಸತ್ಯ.
ಈವರೆಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ‘ಚಿನ್ನಾರಿಮುತ್ತಾ’ದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಬಳಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೌಲ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡುವ ಕತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮಕ್ಕಳಿಂದ ದೊಡ್ಡವರಿಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಿತ್ರ.
ಇಂತಹುದೇ ಮಾತನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಸೋಕಾಲ್ಡ್ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಲೈ ಮಾಡಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಚಿತುಗಳಿಗೆ ‘ಚಿನ್ನಾರಿಮುತ್ತಾ’ದಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಇರುವಷ್ಟೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರಕಿದೆ?
ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್‌ನ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಮೌಸ್, ಡೋನಾಲ್ಡ್ ಡಕ್ ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಇಂದೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿದ್ದಾರೆ. ಅವು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಮೀನಾಳ ಕಾಗದ’ದಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳು ತಯಾರಾಗಿವೆ. ಸಂತೋಷ್ ಶಿವನ್ ತಯಾರಿಸಿದ ‘ಹಾಲೋ’ ‘ಮಲ್ಲಿ’ ತರಹದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಒಳಗಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಗುವ ಚಿತ್ರಗಳು. ಇವುಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಳಿಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸುವಾದದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುವ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹಣ ಮತ್ತು ಲಾಭದ ವಿಷಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಳಿಯಲೇಬಾರದು. ಹಾಗಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾನ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೇ?
ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಬಾರದು. ಸ್ವಚ್ಛ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಕತೆಯನ್ನು, ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು.
ನೀವು ಕೇಳುವ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಲು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದು, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾ ಇರುವುದು, ಮುಂತಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಲಾಭ ಪಡೆದವರಿಂದ ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಾಗುವ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಿದೆ. ಆಗ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳು ತಾವೇ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವುದಲ್ಲ. ಅವು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಅಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಕತೆ ಹೇಳುವಾಗಲೇ ಅವು ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಬಹುದು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುವವ ತಾನು ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಕತೆ ಹೇಳಲು ಹೊರಟ ಕೂಡಲೇ ಆತ ‘ಭ್ರಷ್ಟ’ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಆತ ಕಟ್ಟುವ ಚಿತ್ರಗಳು ‘ಏಕಲವ್ಯ’ ಮಾದರಿಯ ಚಿತ್ರ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಆದರ್ಶ ಪ್ರಾಯವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಗಾಂಧಿ, ನೆಹರೂ ಅವರ ಹಾಗೆ ಆದರ್ಶ ಪ್ರಾಯರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೆತ್ತವರೂ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇದಾವುದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಯಾಕೆ ಹೇಳಬೇಕು? ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ಇರಲು ಬಿಡಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅವರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಅದು ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು ಇಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿಯೂ ಆದರ್ಶಗಳು ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅದು ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಆಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾತನ್ನು ನನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ತಯಾರಿಸಿದ ‘ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು’ ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಹೇಳಬಹುದು.
ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಒತ್ತಾಯ ತಂದು ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತೋರಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಆ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಆ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಎಂಬ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಏನಾದರೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗಿದೆಯೇ?
ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಷ್ಟರವರೆಗೆ ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಮಕ್ಕಳು ಒಂದು ನಿಯಮಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಬರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾನೂನಿನಿಂದಲೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಂಭಾವನೆ, ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳು, ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿಸುವಿರಾ?
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಮಕ್ಕಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಶಾಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಬಂದಾಗ ನಿಭಾವಣೆ ಹೇಗೆ?
ಮಕ್ಕಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದು ರಜೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ. ಅಥವಾ ಒಂದು ವಾರ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಗೈರು ಹಾಜರಾದರೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಬಾಲ ನಟ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಿನಿಮಾ ಅಭಿನಯವನ್ನೇ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅಂತಹ ಹುಡುಗ ಬಹುಬೇಗ ಇನ್ನಿತರ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ಬರೆಯಲಾಗದ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅಂತಹ ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು.

ಮಕ್ಕಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಲವೆಡೆ ಬಾಲಭವನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಹಕಾರ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ?
ಬಾಲಭವನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಷ್ಟೇ. ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅವು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿದು, ಸಮಾಜದಿಂದ ಸ್ವತಃ ‘ನಿಷಿದ್ಧ’ವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಆಯಾ ಬಾಲಭವನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ.

ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಏನಾದರೂ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳಿವೆಯೇ?
ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂದರೆ ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಗುಣ ಇರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಮಕ್ಕಳ ನಿಭಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗಿರುವ ಸವಾಲುಗಳೇನು?
ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಡಗಿಗೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಅವನೇ ಅಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಣ ಹೂಡುತ್ತಾನಾದರೂ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದೇ ಒಮದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ಚಿತ್ರತಂಡವೊಂದು ತಾನು ಆರಿಸಿದ ಕತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ಅಂತಹವರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಕಾಲ ಕಳೆದು, ನಂತರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಅಂತಹ ತಂಡಕ್ಕೆ ಏನೂ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹೇಗಿದೆ?
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯಂತೂ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಹ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮಾನ ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಹಣಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದೆ. ಈ ಸಹಾಯಗಳು ಈಗ ಏನಿವೆ, ಅವೇ ಅಜೀರ್ಣ ಎಂಬಷ್ಟಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ತಯಾರಕರು ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುವ ಕಡೆ ಒಲವು ತೋರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಅಷ್ಟೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹೇಗಿದೆ?
ಯಾವುದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಲಾಭದಾಯಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೋಕಾಲ್ಡ್ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆ ಇದೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದ ಸಿನಿಮಾ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವುದೂ ಅಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಂತಹ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸಧ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದಾಗ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬದಲೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಬರಬಹುದು.
ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಡೆಸಲು ಏನೆಲ್ಲಾ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು?
ಯಾವುದೇ ಉತ್ಸವ ನಡೆಸುವಾಗ ಯಾವ ಯಾವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು, ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೋ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಉತ್ಸವಕ್ಕೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಎಚ್ಚರ, ಕ್ರಮ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ಮಕ್ಕಳು ಆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ‘ಮಕ್ಕಳದ್ದೇ’ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುವಂತಹ ಅವಕಾಶ ಒದಗಬೇಕು. ಆಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ‘ನಿಜವಾದ’ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಇದಕ್ಕಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೇನು? ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾವ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು?
ಈ ಜಗತ್ತಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಆದಂತಹವೇ. ಸಿನಿಮಾ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹಣ ಹೂಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದಾದಮೇಲೆ ಅದರ ಲಾಭ-ನಷ್ಟದ ಲೆಕ್ಕ ಎಂದಾದರೂ ಹಾಕಲೇ ಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಇನ್ನೂ ತಯಾರಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳೂ ತಮ್ಮ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಲಾತ್ಮಕವೇ! ನೀವು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮಾಡಿದ ವರ್ಗೀಕರಣ. ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಎರಡೇ ಬಗೆ. ಒಂದು ಜನ ನೋಡುವ ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತೊಂದು ಜನ ನೋಡದೆ ಇರುವ ಸಿನಿಮಾ. ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೆಂದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ನೋಡಿದ ಸಿನಿಮಾಗಳೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಿನಿಮಾ ಎಂದೇನಲ್ಲಾ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಿನಿಮಾಗೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗಣ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗಣ ಗುಣಗ್ರಾಹಿ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆ ವರ್ಗದ ಸಿನಿಮಾ ಆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರಿಗೆ ಅವರದ್ದೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗ ಇರುವಂತೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅತೀ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾರೆಗೆ ಅವರದ್ದೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಗ, ಆ ವರ್ಗದ ಒಳಗೆ ಸುಳಿಯಲೂ ಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾವ ಸಿನಿಮಾಗೆ ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಿನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆಯೋ ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಿನಿಮಾ ಆಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಸಿನಿಮಾ ವಾಣಿಜ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಜನ ಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಈ ಮಾತನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಕೂ ಆರೋಪಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್ನನ ಪ್ರಯೋಗ, ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿಯ ಪ್ರಯೋಗ, ಸತ್ಯಜಿತ್ ರಾಯ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಒಂದೆರಡು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಮಾಡಿದ ‘ಸ್ವಾಮಿ’ ತರಹದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಹುಕಾಲ ನಮ್ಮ ನೆನಪಿನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಈಗಲೂ ಹೊಸ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಸಿನಿಮಾದೊಳಗೊಂದು ಸಿನಿಮಾ ಕೊಟ್ಟ ಅಪರೂಪದ ಅನುಭವ

(ಅತನು ಘೋಷ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಬೆಂಗಾಲಿ ಸಿನಿಮಾ ‘ಅಂಗ್ಷುಮನರ್ ಚೋಬಿ’ ಕುರಿತ ಬರಹ -ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕಕ್ಕೆ ಎಂದು ಬರೆದದ್ದು)

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=lxPECbrgbvs&feature=player_embedded#at=22]ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದೊಳಗೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮಲೆಯಾಳ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನವರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಾರಣ. ಈಗ ನಿಮ್ಮೆದುರಿಗೆ ನಾನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಹೊರಟಿರುವ ‘ಅಂಗ್‌ಷುಮನರ್ ಚೋಬಿ’ ಸಹ ಅಂತಹುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಿನಿಮಾ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಿನಿಮಾದ ನಿರ್ದೇಶಕ ‘ಅತನು ಘೋಷ್’. ಇದು ಆತನ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಕಥಾಚಿತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಆತ ಜಾಹೀರಾತು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇಂತಹ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಸಿನಿಮಾ ಕಟ್ಟುವ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾದ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಈ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನೀವೂ ನೋಡಬಹುದು.

Continue reading

“ತಬರನ ಕಥೆ’- ಕಥೆಯೊಂದು ಸಿನಿಮಾ ಆಗುವ ಬಗೆ….

ಬೆಳಕಿನೊಳಗಣ ಬೆಳಗು೧೫

ಕಳೆದ ಬಾರಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ “ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ’ವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದೆ. ಅದೇ ಮಾತುಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿನಿಮಾದ ವಿವರಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕ ಕಂಡ ಅಪರೂಪದ ಕಥೆಗಾರ. ಅವರ ಕಥೆಯ ಒಳವಿವರಗಳಿಗಿಂತ ಅವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕಥನ ಕಟ್ಟಡ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪೂಚಂತೇ ಅವರಿಗಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನ ಕುರಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಓದುಗನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬರೆದ ಕಥೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗುವುದೇ ಲೇಖಕರ ಅತ್ಯಂತ ಮೊನಚಾದ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ. ಇಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರದಿಂದ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಬಹು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಪೂಚಂತೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೂ ತಾವೇ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಇದ್ದುಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪೂಚಂತೇ ಅವರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಣ್ಣೆದುರು ಬಾರದ ನಿರೂಪಕನದ್ದೇ ಆಗಿ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹವನ್ನು ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ತರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಹಸವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಿನಿಮಾ ಆಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೇ. ಕಾದಂಬರಿ ಅಥವಾ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಂದುಬಿಡಬಹುದಾದ ವಿವರವನ್ನ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವಾತ ಮೂಲರೂಪ ಕೊಟ್ಟವನಿಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಯೋಚಿಸುವವನಾಗಬೇಕು. ಹಾಗಲ್ಲವಾದರೆ, ಮೂಲಕೃತಿಯೇ ಪ್ರತಿರೂಪದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಛಾಯೆಯನ್ನ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತಯಾರದ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದುದು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ, ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ನಿರ್ದೇಶನದ “ತಬರನಕಥೆ’ಯೂ ಒಂದು.

Continue reading

“ಅತಿಥಿ’ಯಾಗಿ ಬಂದ ಆತಂಕ

ಬೆಳಕಿನೊಳಗಣ ಬೆಳಗು – ೧೬

ಈಚೆಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ “ಸಯನೈಡ್’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಪ್ರಚಾರ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಆ ಚಿತ್ರ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕರಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಖಂಡಿತಾ ಆಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆತಂಕವಾದಿಗಳು ಆಗಮಿಸಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿವರವನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪಿ.ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ “ಅತಿಥಿ’ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ “ಹರಕೆಯಕುರಿ’ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳು ಎನ್ನಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ “ಅತಿಥಿ’ ಕುರಿತ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

Continue reading

“ಬೇರು’ಬಿಟ್ಟ ಭ್ರಷ್ಟರು….

ಬೆಳಕಿನೊಳಗಣ ಬೆಳಗು – ೧೪

ಈ ಬೃಹತ್ ದೇಶದ ಬೃಹತ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಭ್ರಷ್ಟತೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಗಳು ಅನೇಕ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಎಂಬುದೊಂದು ವಿಭಾಗವೇ ಆಯಿತು. ಈಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೊಸ ಆಯುಕ್ತರು ಸಹ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಧ್ಯಮವು ಭ್ರಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೇನ್ನೇನು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಎಷ್ಟು ಸಾಧುವಾದದ್ದು ಎಂದು ನೋಡೋಣ.

Continue reading

“ಅನ್ವೇಷಣೆ’ಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ….

ಬೆಳಕಿನೊಳಗಣ ಬೆಳಗು – ೧೩

ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಎಂಬ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವು ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗ ಆಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮೊದಲು ಹೊಸಅಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಆಗುವುದು. ನಂತರ ಅದೇ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಹಿನಿಯ/ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಕೃತಕ, ಅವಾಸ್ತವ, ಅಸಹಜ ವಿವರಗಳೊಡನೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ೮೦ರ ದಶಕದಿಂದಾಚೆಗೆ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಸಹಜ ನಿರೂಪಣೆಯು ಬರಲು ಕಾರಣವಾದದ್ದೇ “ಹೊಸಅಲೆ’ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನದಿಂದ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಹಿನಿಯ ಜನರು “ಹೊಸಅಲೆ’ಯನ್ನು “ಜನರಿಂದ ದೂರಾಗುವ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ’ ಎಂದು ಹೀಗಳೆಯುವ ಬದಲು, “ಒಂದು ಉದ್ಯಮದ ಉಳಿವಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆ’ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪೋಷಿಸಬೇಕು. ಅದು ಸಧ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಪ್ರಯೋಗಪ್ರಿಯರು ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ನಾಗಾಭರಣ ನಿರ್ದೇಶನದ ‘ಅನ್ವೇಷಣೆ’ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಯೋಗ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆದ ಪ್ರಯೋಗ ಕುರಿತಂತೆ ಒಂದಷ್ಟು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

Continue reading

ಕನ್ನಡದ ಹೊಸಅಲೆಗೆ ‘ನಾಂದಿ’ ಹಾಡಿದವರು….

ಬೆಳಕಿನೊಳಗಣ ಬೆಳಗು – ೧೨

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತಾಡುವವರೆಲ್ಲರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮರೆಡ್ಡಿಯವರ ‘ಸಂಸ್ಕಾರ’ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೊಸಅಲೆ ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ‘ಸಂಸ್ಕಾರ’ ಚಿತ್ರ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೊಸಅಲೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವಂತಹ ಅನೇಕ ಸಿನಿಮಾಗಳು ತಯಾರಾಗಿದ್ದವು. ಎನ್.ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ್, ಎಂ.ಆರ್.ವಿಠಲ್, ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಇಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ‘ಇಂತಹ’ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಅದು ಏನದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ನಮ್ಮ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಸಿನಿಮಾ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಬಹಳ ಹಿಂದೆ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೆಲೋಡ್ರಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಆಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರೂ ಪರಭಾಷಿಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಅಸಹಜತೆ ಮತ್ತು ಅವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿತ್ರ ನೋಡುಗನಿಗೆ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಾತಾಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳೇ ಪವಾಡವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಸಹಜತೆ, ಅವಾಸ್ತವತೆ ಮತ್ತು ಕೃತ್ರಿಮ ಎನಿಸುವ ಆವರಣ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನವವಾಸ್ತವವಾದದ ಚಳವಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ತಯಾರಾದವು. ಇವು ಯಾವುದೇ ಕಥೆಯನ್ನ ಸಹಜ, ವಾಸ್ತವದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ವಿಟ್ಟೋರಿಯಾ ಡಿ’ಸಿಕಾ ತಯಾರಿಸಿದ ‘ಬೈಸಿಕಲ್ ಥೀವ್ಸ್’ನಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಭಾವ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಆದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಆಯಿತು. ಸತ್ಯಜಿತ್ ರಾಯ್ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ ‘ಪಾಥೇರ್ ಪಾಂಚಾಲಿ’ ಆ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಾಯಿತು. ಇದೇ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರಗಳು ತಯಾರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾದವು. ಎನ್.ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ‘ನಾಂದಿ’ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನವವಾಸ್ತವವಾದದ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿಠಲ್ ಅವರ ‘ಮಿಸ್ ಲೀಲಾವತಿ’, ಕೆ.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ‘ತೂಗುದೀಪ’, ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಅವರ ‘ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ’ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದವು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ತುಂಬುಹೃದಯದಿಂದಲೇ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಬೆನ್ನುತಟ್ಟಿದ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೯೭೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದು ‘ಸಂಸ್ಕಾರ’. ಆದರೂ ಅದೇಕೋ ನಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ‘ಸಂಸ್ಕಾರ’ಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬಂದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ನಾವು ಹಾಗೆ ಮಾಡದೆ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

Continue reading

ಒಳ್ಳೆಯದರ ಹುಡಕಾಟದಲ್ಲಿ ಕಳಕೊಂಡದ್ದು…

ಬೆಳಕಿನೊಳಗಣ ಬೆಗು – ೧೧

ಕಳೆದ ಬಾರಿ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತಾಡಿದ್ದೆ. ಈಗ ಅಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಾರನಿಗೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಮಾಧ್ಯಮ. ಅಲ್ಲಿ ಕಥೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇಡುವಂತೆಯೇ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಸಹ ಕಥೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರ ಚಿತ್ರಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಅಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನ ನಾಯಕರ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕಥೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಹ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು (’ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ’, ’ಕೆಂಪಯ್ಯ’ ಮುಂತಾದವು) ಕುರಿತ  ಚಿತ್ರಗಳು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಮಾಜ ದ್ರೋಹಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ (’ವೀರಪ್ಪನ್’, ‘ಡೆಡ್ಲಿಸೋಮ’ ಮುಂತಾದವು) ಚಿತ್ರಗಳು. ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮೀರಿದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕ್ತಿಪ್ತಗಳು ಇದ್ದವು. ಅವು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಲೆಂದೇ ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆಗಿಹೋದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವಾಸ್ತವವಾದಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಿರುವವರು ಕಡಿಮೆ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂಬಂತೆ ‘ಸೈಯನೈಡ್’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜೀವ್‌ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನ ಹತ್ಯಗೈದ ಶಿವರಾಸನ್ ಮತ್ತು ಶುಭ ಅವರ ಕಡೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಒಳನೋಟವೊಂದನ್ನು ನಿಮಗೆ ನೀಡಲೆಂದು ಆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವರು ಕನ್ನಡದವರೇ ಆದ ರಮೇಶ್ ಅವರು. ಈ ಹಿಂದೆ ಅವರು ’ಸಂತೋಷ’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಸೈಯನೈಡ್ ರಮೇಶ್ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು ರಾಷ್ಟ್ರಖ್ಯಾತಿಯವರಾದ ರತ್ನವೇಲು, ಸಂಕಲನಕಾರರು ಸಹ ರಾಷ್ಟ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆಂಟನಿ ಅವರು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಚಲನೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಬಂದಿದೆ. ‘ಸೈಯನೈಡ್’ ಚಿತ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ತಂತ್ರ ಪ್ರಧಾನವಲ್ಲ. ಅದು ಕಥೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಧನ ಮಾತ್ರ. ತಂತ್ರ ಎಂಬುದನ್ನ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಕೈಕಾಲು ಎನ್ನಬಹುದು. ಅದೇ ಮಿದುಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹೃದಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Continue reading

ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಸರಲ್ಲಿ…

ಬೆಳಕಿನೊಳಗಣ ಬೆಗು – ೧೦

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಚಿತ್ರಗಳು ಅನೇಕವಾದರೂ ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ರಾಜಕೀಯ’ವನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಅಂತಹ ಕೆಲವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ‘ಬರ’. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ರಾಜಕೀಯ’ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಬದುಕು ಹೇಗೆ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿವರಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ‘ಬರ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಾವು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಂದ ಇನ್ನಿತರ ‘ರಾಜಕೀಯ’ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯೊಡನೆ ಬಂದಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

Continue reading